Nữ diễn viên nổi tiếng Courteney Cox từng tiết lộ rằng bà đã có một quãng thời gian dài mất tự tin về làn da của mình. Hay nam diễn viên Sylvester Stallone cũng từng gặp vấn đề thiếu tự tin về giọng nói của ông. Và còn rất nhiều ví dụ khác nữa về sự thiếu tự tin.
Bài viết này sẽ phân tích những nguyên nhân đằng sau của sự thiếu tự tin
đó và chia sẻ những giải pháp thiết thực nhất.
Thật ra nguyên nhân đằng sau của việc
thiếu tự tin chính là những vấn đề về hình ảnh tự thân bên trong mỗi người
chúng ta.
Hình ảnh tự thân là cách mà bạn nghĩ về mình trong mọi tình huống, đó là hình ảnh chân dung về bản thân mà bạn tự vẽ ra trong đầu.
Triệu chứng
Một người gặp phải vấn đề về hình ảnh
tự thân thường có những triệu chứng sau:
Lòng tự tin sút giảm. Đặc biệt trong những mối quan hệ, họ cảm thấy e ngại trước những ai có
vẻ ngoài đẹp hơn. Họ thường dễ cáu gắt trong những xung đột nhỏ vì họ có khuynh
hướng cho rằng người khác không thích họ. Hơn nữa, những người gặp phải vấn đề
về hình ảnh tự thân thường cho rằng người khác sẽ đánh giá họ thấp chỉ vì vẻ
bên ngoài của họ.
Không hài lòng về một số điểm trên cơ thể. Tôi nghĩ đây là vấn đề của số đông
vì tôi cũng từng như vậy và khi tôi quan sát những người khác thì nhận ra họ
cũng thế. Hầu như tất cả chúng ta trong đời đều có lúc không hài lòng về một số
đặc điểm ngoại hình của mình và muốn thay đổi nó.
Mất tự nhiên trong giao tiếp. Những người mang một hình ảnh tiêu cực về mình thường hướng
sự tập trung của họ vào câu hỏi “Không biết người khác đang nghĩ về mình như
thế nào?”. Chính vì sự ám ảnh này mà quá trình giao tiếp không đạt hiệu quả như
mong muốn. Một điều tồi tệ hơn là anh ta hay cô ta có khuynh hướng diễn dịch
những lời nói, cử chỉ của người đối diện theo một ý nghĩa cũng cố niềm tin tiêu
cực về bản thân. Và đây là vòng xoáy đi xuống của sự tự tin.
Luôn so sánh bản thân với người khác. Khi bạn không hài lòng về một đặc điểm nào đó của bản
thân, bạn sẽ càng tập trung vào khuyết điểm này của mình và luôn có khuynh
hướng so sánh chính khuyết điểm của bạn với ưu điểm của người khác. Mặc dù sự
so sánh này chỉ đơn thuần là suy nghĩ của bạn.
Tại sao bạn lại chú trọng
vào hình ảnh cá nhân đến thế?
Hình ảnh cá nhân được định hình trong
quá trình bạn trưởng thành và nó vốn không phải thuộc về yếu tố bẩm sinh. Cách
bạn nghĩ về mình ở hiện tại không phải tự nhiên sinh ra mà có, thay vì vậy,
trải qua những năm tháng của cuộc sống, thông qua vô số những sự kiện lớn nhỏ,
những mối quan hệ trong đời, bạn mới bắt đầu mang những suy nghĩ, khái niệm về
mình. Nếu bạn suy nghĩ thật sâu sắc về điều này, bạn sẽ hiểu được bạn là một
thực thể sống động hơn rất nhiều so với những khái niệm, định nghĩa khô khan mà
bạn hoặc ai đó tự gán vào mình.
Và một trong những nguyên nhân chủ
yếu khiến bạn có cái nhìn sai lệch trong việc gán giá trị “tốt, xấu” vào một
hình ảnh cá nhân nào đó chính là vì sự tô vẽ của các phương tiện truyền thông.
Phim ảnh luôn xây dựng những hình ảnh người hùng với vóc dáng cao to, khoẻ
khoắn, khuôn mặt điển trai. Dĩ nhiên sẽ có những người nhận ra sự thật vốn
không phải thế, mặc dù vậy, từ bé hầu hết chúng ta đều được “lập trình” bằng
những bộ phim một cách vô thức. Và tiềm thức chúng ta luôn tự động phát sinh
những so sánh, đánh giá giữa ngoại hình của người này với người kia hoặc với chính
mình và đồng hoá nó với những giá trị cụ thể. Hầu hết những người đàn ông đều
cảm thấy vợ mình trở nên kém sức hút sau khi xem phim Charlie’s Angels. Trong
khi những “người đẹp” trên phim ảnh chỉ chiếm chưa đến 1% dân số thế giới!
Cho nên cách tốt nhất là đừng mua
những ý tưởng mà phim ảnh đang cố bán cho bạn.
Ngoài ra, trong cuộc sống, luôn có
những người thích phán xét về vẻ bên ngoài của bạn. Và tâm lý con người là
thường hay tập trung vào những đặc điểm được người khác đánh giá cho dù đó là
khen ngợi hay chê bai, và tìm những bằng chứng cụ thể để củng cố về “sự thật”
đó. Trong khi, người khác chỉ phán xét bạn dựa theo tiêu chuẩn của họ mà thôi.
Nếu nghiên cứu về lịch sử bạn sẽ thấy quan niệm về “đẹp, xấu” ở mỗi thời kỳ,
vùng miền là hoàn toàn khác xa hay thậm chí đối nghịch nhau. Vậy rốt cuộc bạn
là người đẹp hay xấu? Tất cả chỉ phụ thuộc vào cách bạn nghĩ về mình.
Giải pháp
Có những thứ bạn buộc phải tự quyết
định. Cụ thể ở đây là hình ảnh cá nhân của bạn vì sẽ chẳng có “tấm gương” nào
trên đời này phản ánh chính xác về bạn 100% cả. Đó là lý do vì sao người ta nói
cái đẹp nằm trong mắt chủ thể quan sát chứ không phải ở khách thể - đối tượng
quan sát.
Mặt khác, hãy ngừng so sánh bản thân
với người khác ngay bây giờ nếu việc đó làm bạn mất tự tin! Và bạn nên xem đây
là một thói quen xấu cần loại bỏ vì nó làm sút giảm giá trị bạn tự gán cho
mình. Vì sự thật là nếu một ai đó có những gì mà bạn không có, điều này không hề mang ý nghĩa là giá trị của
bạn thấp hơn anh ta hay cô ta. Hãy nghĩ kỹ về điều này. Mỗi người trong chúng
ta có những xuất phát điểm khác nhau trong cuộc sống và chúng ta cũng nhận
những cơ hội khác nhau, những mối quan hệ khác nhau, niềm tin và giá trị sống
khác nhau, đọc những cuốn sách khác nhau… Việc bạn so sánh giữa mình và người
khác cũng giống như việc ai đó so sánh giữa một vận động viên bơi lội và một…
cầu thủ bóng đá vậy! Điều này thật vô lý.
Bạn chỉ cần so sánh giữa bạn với một
người duy nhất thôi, đó là hình ảnh về con người bạn lúc thành công (theo định
nghĩa của riêng bạn).
Một giải pháp khác đó là bạn hãy cài
đặt trong đầu mình hình ảnh đẹp về chính bạn. Điều này vô cùng quan trọng vì
những nghiên cứu đã chỉ ra rằng, chính hình ảnh mà bạn giữ trong đầu sẽ quyết
định hành vi của bạn. Vì vậy, trước khi rời khỏi nhà hãy mỉm cười trước gương
và lưu giữ hình ảnh đó trong bất cứ việc gì bạn làm. Đây là một hành động có
ích nên bạn cần duy trì đều đặn để hình thành nên thói quen. Đối với những ai
không quen sẽ thấy gượng ép lúc ban đầu. Nhưng đây cũng là điều bình thường vì não
bộ của bạn sẽ quen dần với những hành vi được lặp đi lặp lại.
Một giải pháp sau cùng mà tôi chia sẻ
với bạn, đó là bạn có thể thay đổi cách bạn nghĩ về bản thân nếu bạn thay đổi
bộ quần áo bạn đang mặc trên người! Tại sao lại như vậy?
Một sự thật đáng kinh ngạc mà một số
nghiên cứu(*) đã chỉ ra. Đó là tiềm thức của bạn nhìn nhận bộ đồ bạn đang mặc trên
người như là một phần thuộc về cơ thể bạn. Nếu bạn mặc những bộ đồ sang trọng,
não của bạn sẽ tiếp thu hình ảnh tích cực về chính bạn và tạo ra cảm xúc tự tin
bên trong. Và điều ngược lại cũng đúng!
Nói tóm lại, để có được sự tự tin,
bạn hãy thay đổi cách bạn nghĩ về mình bằng bốn phương pháp: tự quyết định khái
niệm bạn gán cho chính mình, ngừng ngay việc so sánh bản thân với người khác,
cài đặt hình ảnh đẹp về chính bạn và cuối cùng là thay đổi trang phục của bạn.
(*) Nguồn bài nghiên cứu khoa học về việc trang phục thay đổi trạng thái cơ thể: http://www.nytimes.com/2012/04/03/science/clothes-and-self-perception.html
--
Davis Truyền là huấn luyện viên cuộc sống, cố vấn cá nhân chuyên nghiệp và là một Certified Professional Success Coach được chứng nhận xuất sắc trên thế giới bởi Success Coach Institute (Hoa Kỳ). Anh chuyên huấn luyện cho lãnh đạo, nhân sự cấp cao tại các công ty và những bạn trẻ cách phát huy tiềm năng bản thân để gặt hái những thành quả xuất sắc.
